Tomaszów Mazowiecki, dnia

Radny Rady Powiatu Tomaszowskiego
Mariusz Strzępek

Szanowny Pan Dariusz Kowalczyk
Starosta Powiatu Tomaszowskiego

za pośrednictwem Przewodniczącego Rady Powiatu Tomaszowskiego

Interpelacja w sprawie zatrudniania prawników, radców prawnych oraz osób świadczących obsługę prawną w Starostwie Powiatowym w Tomaszowie Mazowieckim oraz w jednostkach organizacyjnych Powiatu Tomaszowskiego
Na podstawie art. 21 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, działając w interesie powiatowej wspólnoty samorządowej, składam interpelację w sprawie zasad zatrudniania prawników, radców prawnych oraz innych osób świadczących obsługę prawną w Starostwie Powiatowym w Tomaszowie Mazowieckim oraz w jednostkach organizacyjnych podległych Powiatowi Tomaszowskiemu.
Sprawa ta ma charakter ustrojowy, finansowy i etyczny. Nie dotyczy wyłącznie technicznej organizacji pracy urzędu. Dotyczy bowiem zaufania publicznego, przejrzystości wydatkowania środków publicznych oraz bezpieczeństwa prawnego powiatu i jego jednostek. Tam, gdzie w grę wchodzi obsługa prawna organu nadrzędnego i jednostek mu podległych, nie wystarczy odpowiedź, że „tak było od lat”. W administracji publicznej właśnie takie zdanie bywa początkiem problemu.
Szczególne wątpliwości budzi możliwość jednoczesnego świadczenia pomocy prawnej na rzecz Starostwa Powiatowego, Zarządu Powiatu lub Starosty oraz na rzecz jednostek organizacyjnych powiatu, które podlegają nadzorowi, kontroli, finansowaniu, ocenie lub decyzjom organu powiatu. W takim układzie może dochodzić do sytuacji, w której ten sam prawnik albo radca prawny reprezentuje lub doradza podmiotowi nadrzędnemu oraz podmiotowi podległemu, choć ich interesy w konkretnej sprawie mogą być rozbieżne.
Nie jest to problem abstrakcyjny. Może on wystąpić przykładowo przy sporach pracowniczych, postępowaniach kontrolnych, odpowiedzialności dyrektorów jednostek, zawieraniu i rozliczaniu umów, zamówieniach publicznych, zarządzaniu majątkiem, dochodzeniu roszczeń, opiniowaniu uchwał, regulaminów, zarządzeń, aneksów do umów, a także przy sprawach, w których powiat jako organ prowadzący, finansujący lub nadzorujący ocenia działania jednostki sobie podległej.
W takich okolicznościach pojawia się pytanie, po której stronie stoi prawnik. Po stronie powiatu? Po stronie jednostki? Po stronie dyrektora? Po stronie interesu publicznego? Prawo nie powinno przypominać sceny z filmu, w której jeden aktor gra jednocześnie prokuratora, obrońcę i świadka, a widz ma udawać, że nie widzi konfliktu ról.
Zgodnie z ustawą o radcach prawnych radca prawny wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki radcy prawnego, a także jest zobowiązany do zachowania tajemnicy zawodowej. Kodeks Etyki Radcy Prawnego wskazuje natomiast, że obowiązek unikania konfliktu interesów służy zapewnieniu niezależności, dochowaniu tajemnicy zawodowej oraz lojalności wobec klienta. Konflikt interesów nie musi być wyłącznie konfliktem już ujawnionym i opisanym w aktach sprawy. Wystarczy realne ryzyko, że obowiązki wobec jednego podmiotu mogą kolidować z obowiązkami wobec drugiego.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1.
Ilu prawników, radców prawnych, adwokatów lub innych osób świadczących obsługę prawną jest obecnie zatrudnionych lub zaangażowanych przez Starostwo Powiatowe w Tomaszowie Mazowieckim oraz przez jednostki organizacyjne Powiatu Tomaszowskiego?
2.
Proszę o przedstawienie wykazu wszystkich takich osób z podaniem:
o
formy zatrudnienia lub współpracy,
o
podstawy prawnej zatrudnienia lub współpracy,
o
daty zawarcia umowy,
o
okresu obowiązywania umowy,
o
zakresu powierzonych czynności,
o
miesięcznego lub rocznego wynagrodzenia brutto,
o
jednostki, na rzecz której świadczona jest pomoc prawna.
3.
Czy którakolwiek z tych osób świadczy jednocześnie obsługę prawną na rzecz Starostwa Powiatowego, Zarządu Powiatu, Starosty, komórek organizacyjnych Starostwa oraz jednostek organizacyjnych podległych Powiatowi Tomaszowskiemu?
4.
Czy występują przypadki, w których ta sama osoba posiada więcej niż jedną umowę dotyczącą obsługi prawnej, zawartą z różnymi jednostkami powiatowymi albo jednocześnie ze Starostwem Powiatowym i jednostką organizacyjną powiatu?
5.
Czy w Starostwie Powiatowym lub jednostkach podległych dokonywano analizy ryzyka konfliktu interesów w przypadku jednoczesnego świadczenia pomocy prawnej na rzecz organu nadrzędnego i jednostki podległej?
6.
Czy w umowach zawieranych z prawnikami, radcami prawnymi lub kancelariami znajdują się postanowienia dotyczące:
o
zakazu konfliktu interesów,
o
obowiązku niezwłocznego ujawnienia potencjalnego konfliktu interesów,
o
obowiązku wyłączenia się z prowadzenia sprawy,
o
ochrony tajemnicy zawodowej i informacji poufnych,
o
zakazu wykorzystywania wiedzy uzyskanej od jednego podmiotu na rzecz innego podmiotu?
7.
Czy w ostatnich pięciu latach wystąpiły sprawy, w których interes Starostwa Powiatowego, Zarządu Powiatu lub Starosty mógł być odmienny od interesu jednostki organizacyjnej powiatu obsługiwanej przez tego samego prawnika lub tę samą kancelarię?
8.
Czy osoby świadczące obsługę prawną dla powiatu składały pisemne oświadczenia o braku konfliktu interesów? Jeśli tak, proszę o wskazanie, kiedy i w jakim trybie.
9.
Czy Starostwo Powiatowe posiada wewnętrzną procedurę weryfikacji konfliktu interesów przy zawieraniu umów na obsługę prawną?
10.
Czy Starostwo Powiatowe analizowało, czy jednoczesne zawieranie umów o pracę, umów zlecenia, umów o świadczenie usług prawnych lub innych umów cywilnoprawnych z tymi samymi osobami nie prowadzi do obchodzenia zasad przejrzystości zatrudnienia, kontroli kosztów oraz odpowiedzialności za wykonywane czynności?
11.
Czy w ocenie Starosty dopuszczalna jest sytuacja, w której prawnik obsługujący organ powiatu opiniuje, ocenia lub reprezentuje także jednostkę, której działalność może być przedmiotem kontroli, nadzoru, rozliczenia albo decyzji tego organu?
12.
Czy Zarząd Powiatu zamierza przeprowadzić audyt wszystkich umów dotyczących obsługi prawnej zawartych przez Starostwo Powiatowe oraz jednostki organizacyjne Powiatu Tomaszowskiego?
Wnoszę jednocześnie o dokonanie kompleksowej weryfikacji wszystkich umów o pracę, umów cywilnoprawnych, umów z kancelariami oraz innych form współpracy dotyczących świadczenia pomocy prawnej w Starostwie Powiatowym i jednostkach podległych.
W szczególności wnoszę o sprawdzenie, czy nie dochodzi do nakładania się różnych form zatrudnienia lub współpracy tych samych osób w kilku jednostkach, zwłaszcza tam, gdzie jedna z nich jest organem nadrzędnym, kontrolującym, prowadzącym, finansującym lub nadzorującym wobec drugiej.
W przypadku stwierdzenia, że istnieją umowy, których zakres może prowadzić do konfliktu interesów, ograniczenia niezależności prawnika, naruszenia zasad lojalności wobec klienta, zagrożenia tajemnicy zawodowej albo podważenia zaufania do bezstronności obsługi prawnej powiatu, wnoszę o podjęcie działań zmierzających do ich zmiany, ograniczenia zakresu albo wypowiedzenia.
Nie chodzi tu o personalny atak na kogokolwiek. Chodzi o standard. Administracja publiczna nie może działać na zasadzie półcienia, w którym wszystko jest formalnie podpisane, ale nikt nie wie, gdzie kończy się lojalność wobec jednego klienta, a zaczyna lojalność wobec drugiego. Obsługa prawna powiatu musi być przejrzysta jak czysta szyba w oknie urzędu — nie po to, by urząd dobrze wyglądał, lecz po to, by mieszkańcy mogli przez tę szybę zobaczyć, że sprawy publiczne prowadzone są uczciwie, oszczędnie i bez ukrytych zależności.
Proszę o udzielenie odpowiedzi w ustawowym terminie, wraz z dokumentami, zestawieniami oraz informacją o działaniach, jakie Starosta zamierza podjąć w celu wyeliminowania ewentualnych konfliktów interesów i uporządkowania systemu obsługi prawnej Powiatu Tomaszowskiego.
Z poważaniem Mariusz Strzępek Radny Rady Powiatu Tomaszowskiego